Plezier

Een huidsdier geeft plezier.

Aai een zachte warme kat of speel met een hond wiens staart maar blijft wiebelen. Je ontspant en je hart wordt een beetje warmer. Bevorderen huisdieren het plezier bij ouderen en chronisch zieken?  Onderzoekers hebben aangetoond dat dieren de menselijk emoties beïnvloeden. Een huisdier hebben en verzorgen verbetert de gezondheid aanzienlijk.

Een studie in de Journal of the American Geriatrics Society (1999) laat al zien dat ouderen met huisdieren een betere fysieke gez0ndheid hebben en zich geestelijk prettiger voelen dan diegenen zonder beestje. Ze zijn actiever en kunnen beter met stress omgaan. Een andere studie noteert een aanzienlijke lagere bloeddruk. Het Eden Aternatief organisatiemodel voor verzorgingshuizen vindt ook in Nederland weerklank. In deze instellingen mogen ouderen hun huisdieren gewoon houden. De voorstanders van dit model claimen een 15% lager sterftecijfer onder bewoners.

In Amerika zijn al diverse belangengroepen voor ouderen met huisdieren. Wat wil je, als je daardoor een aantoonbaar langer en gezonder leven mag leiden, meer plezier aan gezelschap mag beleven. Huisdieren kunnen entertaiment, liefde, veiligheid en rust bij de ouderen te weeg brengen. Er gaan verhalen als deze. Een oudere dame lag in coma in het ziekenhuis. Specialisten krijgen haar niet bij kennis. Op een dag smokkelt de dochter van de vrouw de kat van haar moeder mee naar binnen. De kat springt op het bed, begint te snorren en ………. de vrouw ontwaakt.

Huisdieren houden van mensen gewoon voor wie ze zijn. Ze zijn vergevingsgezind, loyaal en geven onvoorwaardelijke liefde.

Ouderen vinden TV-kijken nog steeds leuk.

TV-kijken doen we bijna allemaal. Soaps, drama, nieuws. Maar waar kijken mensen die ouder zijn naar? Uit onderzoek blijkt dat zij het liefst beelden uit de realiteit zien.

Ouderen kijken veel TV. Maar anders dan veel mensen veronderstellen, doen ze dat niet om een leegte uit hun leven te verdrijven. Ouderen kijken bewust, op een manier die bij hen past. Ook Margot van der Goot van de Radboud Universiteit rondde vorig jaar een studie hierover af. Van der Goot: “Ouderen ervaren het kijken naar TV als positief”.

Hoewel het kijkgedrag onder ouderen sterk varieert, kijken ze gemiddeld meer TV dan andere leeftijdgroepen. Entertaiment is daarbij drijfveer nummer één. Opvallend is dat het zien van leeftijdgenoten positief wordt gewaardeerd. Programmamakers kiezen echter bij voorkeur andere groepen om in beeld te brengen. Zij vinden ouderen waarschijnlijk niet zo aantrekkelijk om te zien.

Radio is minder populair, terwijl kranten lezen weer veel voorkomt.

Een plezierervaring hoeft geen plezierige herinnering te zijn.

Anderen helpen plezier te beleven is in. Kijk maar naar de toenemende stroom boeken, tijdschriftartikelen, coaches en onderzoekers. Maar weten we wel hoe dat moet? Het woord plezier wordt zo veel gebruikt. Daarnaast ontstaat vaak verwarring tussen de ervaring en de herinnering. Misschien is praten over plezier zelfs wel een illusie omdat we daarmee de essentie van de ervaring verstoren.

Iemand geniet van een video-opname en vertelt dat aan het einde het beeld enorm begon te trillen. “Dat deed de hele ervaring teniet”. Hij bleef achter met een herinnering. De herinnering was bedorven en de herinnering was alles dat hij kon bewaren. Volgens professor Daniel Kahneman, nobelprijswinnaar en één van de meest invloedrijke psychologen van dit moment, bestaan we eigenlijk uit twee persoonlijkheden. Allereerst een ervarende persoonlijkheid die in het heden leeft. De doctor benadert deze als hij vraagt “doet het pijn als ik je hier aanraak”. En er is een herinnerende persoonlijkheid. Deze houdt het verhaal van ons leven bij. De doctor: “hoe heb je je de afgelopen tijd gevoeld”. Twee heel verschillende entiteiten die bij plezierbeleving vaak worden verward.

Onze herinneringen-zelf is een verhalenverteller. Heel belangrijk daarbij is hoe het eindigt. Loopt iets goed af, dan is de totale herinnering goed. Als het plezierige hoogtepunt ergens midden in de ervaring optreed, ontwikkelt zich een herinnering die een stuk minder hoog scoort. De ervarende-zelf leeft het leven, van moment tot moment. Je kunt je afvragen wat er met deze momenten gebeurt. Daniel Kahneman: “Ze gaan voor altijd verloren.  Ze worden volledig genegeerd door de herinnerende zelf, maar ze vormen wel ons leven”.

Vanuit je herinnering maak je beslissingen. We kiezen niet op basis van ervaringen, maar op basis van herinneringen. Zelfs als het gaat om onze  toekomst. Daardoor kan het eigenaardige verschijnsel optreden dat ons herinneringen-zelf ons naar een ervaring toe sleept, waar we qua ervaring helemaal niet op zitten te wachten. Dat gebeurt vaak als we op vakantie gaan. De factor tijd speelt bijvoorbeeld helemaal geen rol in een herinnering. Een tweede week vakantie levert nauwelijks nieuwe ervaringen en krijgt daardoor geen plaats in een herinnering.

De twee persoonlijkheden in ons hebben ieder hun eigen concept van plezierbeleven. Bij de eerste is het moeilijk een beeld te krijgen van de impact van moment tot moment. Eigenlijk gaan we op in een ervaring. Bij de tweede is het zeer duidelijk. Hier is meestal een oordeel aan verbonden over hoe de persoon ‘denkt’ over zijn plezier. Dat is heel anders. Als je dus zoekt naar manieren om de plezierbeleving te bevorderen, kom je, afhankelijk van waar je je op richt, op heel verschillende mogelijkheden.

Muziektherapie vermindert de vraag naar medicijnen.

We produceren geluiden om met elkaar te communiceren. Je stem, een trommel, de bel van een fiets. Samen kan het muziek zijn. Horen we enkel signalen of doen we er meer mee? Muziek heeft vanuit zichzelf een helende werking.

Niets nieuws? De toepassing van muziektherapie verdient hernieuwde aandacht. David Schofman is doctor en muziek therapeut in Austin, Texas. Hij schrijft voor iedere patiënt een eigen muziekrecept voor. Hij werkt op individuele basis om de specifieke behoeften te achterhalen. “Ik vraag naar de muziekvoorkeuren en test een reeks muziekstukjes, zegt Schofman. “We kijken naar de fysieke reacties en de fysiologische respons. Zijn beiden positief, dan is dat een plus. Dat is dan een bouwsteen om het recept op te baseren”.

Schofman heeft zijn dienstverlening inmiddels onder gebracht in een bedrijf dat inmiddels een aantal verzorgingstehuizen voor ouderen en chronisch zieken tot klant mag rekenen.

Hopelijk veel plezier.

“Hoop doet leven”.  Maar is dat werkelijk zo? Studieresultaten van november vorig jaar tonen aan dat het vasthouden aan hoop chronisch zieke mensen minder plezier oplevert, dan een confrontatie met voldongen feiten.

Hoop vormt een belangrijk bestanddeel van geluk, maar er is een donkere kant aan. Hoop kan ertoe leiden dat mensen de voortgang in hun leven uitstellen. Een studie aan de universiteit van Michigan rapporteert over een onderzoek met twee groepen patiënten met darmkanker. De ene groep kreeg te horen dat na verloop van tijd de darm weer aan kon groeien en een aangebrachte stoma verwijderd zou worden. De andere groep werd medegedeeld dat de operatie blijvend hun leven zou veranderen. Na zes maanden kon de laatste groep veel meer plezierige ervaringen rapporteren dan de eerste groep.

“Wij denken dat ze gelukkiger werden doordat ze verder gingen met hun leven. Ze realiseerden zich dat ze geen andere keuze hadden dan verder te gaan vanuit de omstandigheden waarin ze terecht gekomen waren,” zegt Peter Ubel, directeur aan het Universitair Medisch Centrum en tevens professor Internal Medicine. “Hoopvolle mededelingen hoeven niet in alle gevallen in het belang van de patiënt te zijn en kunnen in de weg staan van emotionele acceptatie”, aldus Ubel.

Samen bewegen is beter dan alleen.

Ooit dat heerlijke tijdloze gevoel gehad bij een uitdagende taak? Daarna ontstaat meestal gevoelens van blijheid. Mihaly Csikszentmihalyi noemde dit “flow”. Nu blijkt dat het samen doen nog meer plezier oproept.

Charles Walker zegt “samen doen is beter dan iets alleen doen”. Mogelijk dat het besmettelijke karakter van emoties de oorzaak is. Een andere factor kan zijn dat mensen die samenwerken geneigd zijn de uitdaging te verhogen.  Bewegingsoefeningen die een sociaal aspect in zich dragen zullen daarom tot meer plezier leiden. De bereidheid om de oefening af te maken neemt toe. Walker wil in toekomstig onderzoek de kracht van deze motivator onderzoeken.

Muziekaliteiten.

Sommige dingen raak je niet kwijt. Wat gebeurt er dan plotseling, zomaar, heel uitdagend, een piano in de gemeenschapsruimte staat? Je hebt opeens plezier en wordt op slag beroemd op je oude dag.

Muziek, een beetje beweging. Je vergeet het nooit meer.

Plezier maken.

Plezier beleven is iets heel anders dan minder ergernis hebben. Het is een heel andere vaardigheid. Is er geld voor nodig? Een andere invalshoek blijkt het aanstekelijke karakter. Als je vrolijk op visite komt bij je ouder, werkt dat aanstekelijk. Een glimlach roept een glimlach op.

Enkele invalshoeken die onderzoekster Nancy Etcoff al weer enige tijd geleden voor ons uit de doeken deed in de Tedshows. In deze video geeft zij een beeld hoe mensen tegen plezier aankijken en de manieren hoe we het trachten te bereiken en te bevorderen. Ze vertelt over de wijze waarop dit zich vertaald in onze werkelijke leefomstandigheden en de verrassende effecten op ons lichaam.

“Fijn leven” in een verzorgings- of verpleegtehuis.

Ouderen en chronisch zieken komen weinig zelf aan het woord. Hoe kunnen we een “fijn leven” voor deze mensen ondersteunen als we nauwelijks weten wat zij zelf willen?  In Engeland is onlangs een programma gestart waar fundamenteel onderzoek gedaan gaat worden naar verbetering van de kwaliteit van leven voor deze groepen.

De stem van ouderen die zorg nodig hebben is vrijwel afwezig. Anderen, zoals familie en zorgverleners, spreken voor hen. Uit het vooronderzoek komen nog enkele constateringen naar voren die de noodzaak tot verandering onomstotelijk aantonen. Daarom zijn de volgende vier werkgebieden voor het onderzoek gedefinieerd:

• Definieer waardoor een “beter leven” voor deze groepen tot stand gebracht kan worden. Middels gesprekken met mensen die veel hulp nodig hebben gaat worden achterhaald wat zij nou eigenlijk willen en waarderen in het leven.
• Het verbeteren van thuis- en tehuiszorg. Creëer inzicht in hoe de keuzemogelijkheid voor ouderen vergroot kan worden. Op basis van dit inzicht kunnen processen en procedures worden aangepast.
• Identificeer alternatieve benaderingen voor ondersteuning, behuizing en communityontwikkeling ten dienste van ouderen die een grotere hulpvraag ontwikkelen.
• Maak een “beter leven” routeplanner. Hierbinnen worden door ouderen de beste ideëen en suggesties uit het hele onderzoek samen gebracht. De routeplanner zal vervolgens worden gepromoot.

Deze punten laten andermaal zien hoe weinig we weten van het leven van ouderen en chronisch zieken in verpleegtehuizen. Waar dit Engelse onderzoek anderhalf miljoen pond budget heeft meegekregen en vijf jaar mag duren, staat Stichting BOZ voor een aanpak van learning by doïng. Geen tijd te verliezen.