Sociale innovatie? Geef seksualiteit de ruimte die het verdient.
De seksualiteit van ouderen en chronisch zieken is een verwaarloosd onderwerp. Er is weinig diepgaand onderzoeksmateriaal. Hoe kunnen we dan verwachten dat begeleidend personeel in verpleeg- en verzorgingshuizen hier goed mee om kan gaan? Schaam je niet en praat er open over. Ontdek gezamenlijk hoe hier ruimte aan gegeven kan worden.
De seksuele gezondheid van ouderen en chronisch zieken speelt een belangrijke rol. Velen behouden een rijk en actief seksleven tot ver in de 80. Een onderzoek onder 3.000 senioren tussen de 57 en 85 bevestigt dat meer dan de helft tot driekwart van hen seksueel actief is. “Er is een algemene indruk dat oudere mensen niet zoveel interesse hebben in seks,” zegt Stacy Tessler Lindau van de Universiteit van Chicago. “Onze studie laat zien dat dit gewoon niet waar is. Oudere mensen waarderen seksualiteit als een belangrijk onderdeel van hun leven.”
Als je over seks bij ouderen en chronisch zieken praat heb je het niet enkel over geslachtsgemeenschap. Eén van de meest ernstige verliezen bij het ouder worden is het terug lopen van fysieke aanraking en intimiteit en dit kan juist zoveel plezier opleveren. “Ik geloof dat seksuele activiteit, in al haar verschijningsvormen, zowel fysiek als intellectueel als zelfs spiritueel voldoening kan geven,” aldus Patricia Bloom, MD op het medisch centrum van de Universiteit van New York. “Het is vaak een goede vorm van bewegen, het kan de hersenen stimuleren en een goed geestelijk functioneren bevorderen. Voor sommigen vormt seksuele expressie de meest elementaire manifestatie van de ware ik”.
Voor mensen in verzorgings- en verpleeghuizen speelt de staf een essentiële rol in wat en hoe seksualiteit door de bewoners beleefd kan worden. Belangrijk is een juiste interpretatie van seksuele gebeurtenissen en een goede reactie daarop. Vaak wordt seksueel gedrag van ouderen meer als een probleem gezien dan een uiting van liefde en intimiteit. Seksueel gedrag dat verband houdt met romantiek veroorzaakt meer dan eens humoristisch bedoelde reacties en plagerijtjes. Medewerkers voelen zich nog vaak bedreigd, raken verward of voelen zich in verlegenheid gebracht en reageren met afkeuring of negeren erotische gedragingen. Uit interviews met vrouwelijke verpleegkundigen bleek hun reactie op een masturberende oudere man er één te zijn van geschokt zijn, horror en onzekerheid over hoe hiermee om te gaan. Hoewel zij hun walging uitspraken over seksueel handelende mannen, geloofden zij dat vrouwen nooit dusdanig gedrag zouden vertonen.
Onderzoek, voorlichting en training maar vooral openheid kunnen bijdragen aan meer ruimte voor deze gevoelens en daarmee meer welzijn voor ouderen en chronisch zieken. Tamara McClintock, professor psychiatrie aan de Universiteit van California: “Ouderen kunnen behoefte hebben aan seks. We hoeven alleen maar voldoende privacy te bieden in de verschillende settings waarin zij leven, zodat zij kunnen genieten net als de rest van ons”.
